Rozwiązania wspierające współtworzenie standaryzowanych ontologii

Wspólne opracowywanie dzielonej lub ustandaryzowanej ontologii wiąże się z dość nietypowymi wyzwaniami w zakresie przepływu pracy, kontroli wersji, testowania i zapewnienia jakości. Wprawdzie wyzwania te są podobne do tych, z jakimi mierzy się rozwój oprogramowania na dużą skalę we współpracy zespołowej, jednak dla projektu z tego obszaru brakowało zintegrowanej platformy pozwalającej na ich obsługę.

Nasze rozwiązanie obejmuje następujące elementy:

• dedykowana integracja z repozytorium GitHub. Stworzyliśmy dedykowane repozytorium GitHub do zarządzania złożonością procesu rozwoju ontologii. Repozytorium umożliwia sprawną kontrolę wersji, pozwalając wielu współautorom pracować równocześnie nad różnymi aspektami ontologii. System skrupulatnie śledzi również wszystkie zmiany, dzięki czemu każda aktualizacja jest rejestrowana i w razie potrzeby może zostać poddana przeglądowi lub wycofana;
• proces ciągłej integracji i wdrażania (CI/CD) w oparciu o Jenkins. Zintegrowaliśmy pipeline Jenkins CI/CD z platformą – proces ten automatyzuje testowanie, wdrażanie oraz kontrolę jakości. W efekcie każda zmiana w ontologii jest dokładnie weryfikowana przed połączeniem z główną gałęzią (main branch). To nie tylko przyspiesza cykl rozwoju, ale również minimalizuje ryzyko błędów, zapewniając spójność i wiarygodność ontologii;
• intuicyjna aplikacja webowa dla użytkowników końcowych ontologii. Deweloperzy nie są jedynymi użytkownikami końcowymi ontologii, dlatego stworzyliśmy aplikację webową, która zapewnia łatwy dostęp szerszej grupie odbiorców, w tym użytkownikom nietechnicznym. Udostępnia ona intuicyjne narzędzia do wyszukiwania, przeszukiwania i korzystania z ontologii, a także umożliwia użytkownikom proponowanie zmian, które następnie mogą zostać przejrzane i wdrożone przez zespół developerski;

Platforma jest obecnie wdrożona w ramach czterech projektów ontologicznych:

• The Financial Industry Business Ontology (FIBO) 
  FIBO to oficjalna ontologia zapewniająca wspólne słownictwo dla umów finansowych i powiązanych z nimi pojęć. Powstała w odpowiedzi na obawy, jakie pojawiły się podczas kryzysu finansowego z 2008 roku wśród osób współpracujących w obszarze zarządzania danymi i ładu informacyjnego (data governance), które dostrzegły potrzebę standaryzacji terminologii na potrzeby raportowania regulacyjnego i innych analiz. Efektem tych prac jest ontologia, która nieprzerwanie rozwija się od momentu pierwszej publikacji w 2014 roku, coraz szerzej wspierając zastosowania związane z zarządzaniem danymi referencyjnymi papierów wartościowych (securities master data management), raportowaniem oraz analizą i zarządzaniem ryzykiem.
  
  
• The IDMP Ontology (IDMP-O)
  

  Prezes Pistoia Alliance, Dr Becky Upton, opisuje IDMP-O w następujący sposób:

  “(...) to jeden z flagowych projektów Pistoia Alliance, w który zaangażowanych jest niemal kilkanaście naszych dużych firm członkowskich. Nasza ontologia wypełnia lukę między regulatorami, przemysłem farmaceutycznym, producentami i sektorem klinicznym, oferując wspólny, precyzyjny język do opisu informacji o produktach leczniczych. Dzięki IDMP-O organizacje mogą łatwiej spełniać standardy ustanawiane przez instytucje takie jak ISO, ograniczać powielanie działań oraz zapewniać pacjentom przepisywanie leków odpowiednich do ich potrzeb. Sukces tego projektu był możliwy dzięki ramom prawnym Alliance dotyczącym współpracy przedkonkurencyjnej i podkreśla wartość, jaką Alliance wnosi do sektora life sciences”.

  Przekład własny, źródło: Pistoia Alliance website

• Automotive Ontology (AUTO)
  

  Automotive Ontology (AUTO) to ontologia OWL oparta na rozszerzeniu auto schema.org, opracowanym przez grupę roboczą W3C Automotive Ontology. Definiuje kluczowe pojęcia branży motoryzacyjnej, wskazuje istotne obiekty związane z pojazdami, stanowiąc fundament dla grafów wiedzy (Knowledge Graphs) i usprawniając zastosowanie uczenia maszynowego.
  
  

• The Industrial Ontologies Foundry (IOF) 
  

  IOF jest częścią organizacji non-profit Open Applications Group (OAG), której celem jest obniżenie kosztów integracji i sprostanie wyzwaniom szybko zmieniającej się globalnej gospodarki cyfrowej poprzez tworzenie standardów, które są nie tylko interoperacyjne, wielofunkcyjne, międzybranżowe i oparte na modelach danych, ale również rozszerzalne.

  Celem IOF jest stworzenie zestawu ontologii wspierających zdigitalizowaną produkcję poprzez ułatwianie integracji danych między systemami w wielu obszarach – zarówno w ramach jednej fabryki, jak i całego przedsiębiorstwa; w relacjach handlowych między dostawcami, producentami, klientami i innymi partnerami biznesowymi; a także na przestrzeni całego cyklu życia produktu. Ontologie IOF składają się z „Core” – wspólnej ontologii poziomu pośredniego – oraz szeregu ontologii branżowych.

  Z architektonicznego punktu widzenia zwieńczeniem tego zestawu jest IOF Core Ontology, zawierająca pojęcia obecne w wielu obszarach operacyjnych produkcji. Podejście architektoniczne przyjęte przez IOF zakłada osadzenie wszystkich ontologii w jednej ontologii fundamentalnej (top-level ontology). W tym przypadku wybrano Basic Formal Ontology (BFO). Znaczna część pojęć poziomu pośredniego w Core Ontology wywodzi się z BFO, a ontologie IOF czerpią z nich przy definiowaniu wielu terminów branżowych. Pojęcia poziomu pośredniego są często niezależne od konkretnej branży – oznacza to, że występują również w innych sektorach i dziedzinach, takich jak bankowość, ubezpieczenia czy ochrona zdrowia, a także w naukach ścisłych, w tym w fizyce, chemii i biologii.

  Przekład własny, źródło: https://spec.industrialontologies.org/iof/