Projektowanie UX dla systemów samochodowych

Projektanci UX odgrywają kluczową rolę w branży motoryzacyjnej. W MakoLab doskonale zdajemy sobie z tego sprawę i dysponujemy własnym zespołem doświadczonych projektantów UX, których know-how, umiejętności i kreatywność miały fundamentalne znaczenie przy projektowaniu i budowie rozwiązań takich jak platforma NEST dla Renault Polska.

Czym zatem zajmują się projektanci UX? Tworzą oni doświadczenia użytkownika, które płynnie integrują technologię z funkcjonalnościami pojazdu. Ich praca rozpoczyna się od badań skoncentrowanych na potrzebach i oczekiwaniach użytkowników. Wyniki tych badań stanowią materiał do dalszych sesji burzy mózgów oraz pogłębionych rozmów z interesariuszami. Dopiero wtedy rozpoczyna się właściwa praca nad procesem projektowania zorientowanego na użytkownika.

W dzisiejszym dynamicznie zmieniającym się środowisku motoryzacyjnym warto pamiętać, że projektowanie UX powinno stanowić pomost między najnowocześniejszymi technologiami a doświadczeniem użytkownika – poprzez intuicyjny design interfejsu, aspekty ergonomiczne oraz przyjemny, dobrze skomponowany przepływ interakcji. W przypadku pojazdów autonomicznych (AV) kształtuje ono bezpieczny interfejs i zapewnia odpowiedni poziom ochrony.

Projektowanie strony internetowej lub aplikacji znacząco różni się od projektowania interfejsu dla inteligentnych samochodów. Jednocześnie cyfryzacja całkowicie zmieniła projektowanie UX, zwłaszcza w branży motoryzacyjnej. Wiodący producenci OEM w tym sektorze koncentrują się obecnie na interfejsie użytkownika swoich systemów infotainment jako sposobie na dalsze wzbogacenie doświadczenia oraz odpowiedź na fakt, że każdy użytkownik funkcjonuje w unikalnym kontekście. Tworzenie elastycznego i innowacyjnego UX w dużej mierze opiera się na interfejsach samochodowych, w których sprzęt i oprogramowanie są ze sobą skutecznie zintegrowane. Jednocześnie kluczowe znaczenie ma zaprojektowanie intuicyjnego, przyjaznego użytkownikowi interfejsu, przygotowanego na każdą ewentualność.

Projektowanie UX powinno być odpowiedzią na kontekst. W tym przypadku kontekst odnosi się nie tylko do potrzeb użytkownika, ale również do wielu zmiennych i sytuacji, które mogą wystąpić podczas podróży. Ponadto pozwala on na tworzenie person oraz map podróży użytkownika (user journey).

Do zmiennych składających się na kontekst należą:

1. Warunki na drodze. Projektanci UX muszą uwzględnić sposób, w jaki interfejs będzie funkcjonował w różnych warunkach drogowych. Musi on być zaprojektowany tak, aby pozostać dostępny i użyteczny na autostradach, ulicach miejskich oraz w terenie. Jednocześnie powinien zapewniać jasne informacje i minimalizować rozpraszanie uwagi.
2. Pogoda. Zapewnienie widoczności i funkcjonalności interfejsu podczas deszczu, śniegu, mgły, silnego słońca i innych warunków atmosferycznych jest kluczowym aspektem projektowania UX. Może to obejmować regulację jasności wyświetlacza, stosowanie kolorów o wysokim kontraście lub wdrażanie funkcji obsługiwanych głosowo, aby zminimalizować potrzebę manualnej interakcji w trudnych warunkach pogodowych.
3. Ruch drogowy. Interfejs samochodowy powinien zapewniać proste i informacyjne aktualizacje w czasie rzeczywistym dotyczące ruchu, robót drogowych i alternatywnych trasach. Powinien również mieć możliwość priorytetyzowania najważniejszych informacji o jeździe podczas dużego natężenia ruchu, aby zminimalizować rozpraszanie uwagi i zoptymalizować trasę podróży.
4. Dostępność. Adaptacja technologii do zasad dostępności jest często kojarzona z uwzględnianiem potrzeb osób z trwałą niepełnosprawnością. W rzeczywistości koncepcja ta jest znacznie szersza. Niepełnosprawność ma charakter uniwersalny i dynamiczny, może być doświadczana w trzech formach: sytuacyjnej, tymczasowej i trwałej. Równie istotny jest fakt, że wytyczne zawarte w Web Content Accessibility Guidelines pozwalają na adaptację projektów nie tylko dla osób z niepełnosprawnościami, ale również dla znacznie szerszej grupy użytkowników.
   Na przykład, przy projektowaniu dla osób z niepełnosprawnościami, kwestie takie jak rozmiar czcionek i przycisków, kontrast czy dykcja w technologiach wspomagających mogą być również wielką pomocą dla osób doświadczających sytuacyjnej niepełnosprawności spowodowanej silnym słońcem czy głośnym korkiem ulicznym.
   
5. Stany emocjonalne. Istnieją głębokie związki między pojazdami i emocjami. Czy jest ktoś, kto nie pamięta swojego pierwszego samochodu? Jednak rozważanie emocji wyłącznie w kontekście siły ludzkiej pamięci czy budowania marki byłoby nadmiernym uproszczeniem. Emocje powinny być również czynnikiem decydującym przy budowaniu interfejsu, który musi radzić sobie z niebezpiecznymi sytuacjami, na przykład gdy kierowca prowadzi samochód pod wpływem silnych emocji. Oprogramowanie powinno zapewniać uspokajające wskazówki wizualne w stresujących sytuacjach podczas jazdy oraz ostrzegać kierowców, jeśli ich zachowanie wskazuje na rozproszenie uwagi lub zmęczenie. Może to obejmować integrację czujników (IoT) lub algorytmów AI, które wykrywają zmiany w zachowaniu kierowcy i odpowiednio dostosowują interfejs.
6. Różnice kulturowe. Użytkownicy pojazdów to zróżnicowana grupa. Wszyscy mają unikalne potrzeby i preferencje, które są kształtowane przez takie cechy jak wiek, płeć, wykształcenie, dochody, lokalizacja, zwyczaje związane z jazdą oraz wartości kulturowe. Z tych czynników to właśnie aspekty kulturowe mogą przysparzać projektantom najwięcej trudności. Wiele zależy od lokalizacji. W odniesieniu do interfejsu, zagadnienia te obejmują sprawy od prostych, takich jak preferencje dotyczące konkretnych elementów wizualnych czy preferowanego sposobu animacji, do bardziej złożonych, takich jak stosowanie systemu miar imperialnych lub metrycznych czy jazda po lewej lub prawej stronie drogi. Kluczowe jest projektowanie funkcji dostosowanych do tych zróżnicowanych potrzeb, co zapewnia optymalne doświadczenie jazdy dla każdego użytkownika, niezależnie od tego, gdzie się znajduje.
   
7. Preferencje językowe. Obsługa wielojęzyczna jest niezbędną funkcją interfejsów samochodowych, zwłaszcza w regionach o dużym zróżnicowaniu językowym mieszkańców. Jednocześnie należy pamiętać, że to zróżnicowanie wykracza poza samo słownictwo, obejmując nie tylko jednostki metryczne i imperialne oraz charakter jazdy po lewej lub prawej stronie, ale również, na przykład, walutę, nie wspominając o znajomości różnych znaków i symboli drogowych.

Personalizacja jest niezwykle istotnym aspektem projektowania UX. Dane opublikowane przez McKinsey wskazują, że siedemdziesiąt jeden procent konsumentów oczekuje spersonalizowanej interakcji z produktem, a siedemdziesiąt sześć procent odczuwa frustrację, gdy jej brakuje. W branży motoryzacyjnej personalizacja oznacza interfejsy pojazdów, które można dostosować do indywidualnego kierowcy — nawet w zakresie podstawowych preferencji, takich jak rozmiar czcionki, schematy kolorów, motywy czy układ elementów — w celu zwiększenia wygody i użyteczności.

Personalizacja może jednak wykraczać daleko poza te podstawy. Oprogramowanie samochodowe może być zaprogramowane do rozpoznawania indywidualnych komend głosowych, a algorytmy mogą przewidywać preferencje kierowcy. Bardziej zaawansowana personalizacja obejmuje:

• zapamiętywanie ustawień fotela kierowcy;
• preferencje dotyczące klimatyzacji;
• ulubione media;
• zapisane miejsca docelowe w nawigacji.
  

Gdy projekt UX wykorzystuje zaawansowaną technologię, wszystkie te elementy współtworzą wyjątkowe doświadczenie jazdy, które odpowiada oczekiwaniom użytkowników.

Punkt ciężkości w projektowaniu UX dla branży motoryzacyjnej się przesuwa. Obecnie priorytetem jest zapewnienie bezpieczeństwa kierowcy bez utraty przyjemności korzystania z systemów infotainment. W efekcie do tych systemów wprowadzane są funkcje bezpieczeństwa, takie jak wyświetlacze przezierne (head-up display) oraz sterowanie głosowe. Ponieważ intuicyjna interakcja ma kluczowe znaczenie w sytuacjach wymagających szybkiej reakcji podczas jazdy, dąży się również do minimalizacji czasu potrzebnego na wykonanie danej czynności, aby ograniczyć rozproszenie uwagi wizualnej.

Funkcje wspomagające, takie jak technologia świateł drogowych bez efektu oślepiania, automatyczne parkowanie oraz adaptacyjne oświetlenie, pozwalają zaawansowanym systemom wspomagania kierowcy (ADAS) zwiększać bezpieczeństwo pojazdu, co przekłada się na mniejszą liczbę wypadków i obrażeń. Systemy te reagują na potencjalne zagrożenia szybciej niż jest to możliwe dla człowieka, wykorzystując takie funkcje jak automatyczne awaryjne hamowanie czy ostrzeganie o zjeżdżaniu z pasa ruchu. Inne elementy ADAS, takie jak widzenie w ciemności czy systemy wykrywania zmęczenia kierowcy, umożliwiają pojazdom skuteczniejsze wspieranie kierowców w trakcie podróży.
Kombinacja czujników wykorzystywanych w rozwiązaniach ADAS obejmuje:

• kamery;
• GPS/GNSS;
• radar;
• sonar;
• detekcję światła i radar (LIDAR).

Czujniki te zwiększają świadomość i szybkość reakcji kierowcy, umożliwiając systemowi ADAS wykrywanie i analizowanie obiektów znajdujących się w otoczeniu pojazdu.
Wdrożenie ADAS jest postrzegane jako krok w kierunku rozwoju pojazdów autonomicznych, a wiele współczesnych samochodów działa już jak mobilne urządzenia połączone z siecią, wykorzystujące technologię system-on-chip.

Na projektantach UX spoczywa ogromna odpowiedzialność. Zaprojektowanie systemu infotainment, który będzie nie tylko przyjazny użytkownikowi i angażujący, ale jednocześnie zapewni bezpieczeństwo kierowcy, stanowi poważne wyzwanie. Przykładowo, oznacza to konieczność zapewnienia, że kierowca nie zostanie rozproszony podczas słuchania audiobooka, a jednocześnie że system odtwarzający audiobook wciąż odpowiednio reaguje na to, co dzieje się na drodze.
System infotainment obejmuje informacje dotyczące pojazdu i podróży, a także funkcje rozrywkowe, takie jak:

• muzyka i radio;
• kamery;
• łączność z urządzeniami;
• strumieniowanie wideo.

Ponieważ rozproszenie uwagi jest przyczyną niemal pięćdziesięciu procent wypadków, uwzględnienie tego aspektu podczas projektowania interfejsu jest kluczowe. Warto również pamiętać, że choć ekrany dotykowe mogą same stanowić źródło rozproszenia, zostały stworzone, aby zapobiegać korzystaniu ze smartfonów podczas jazdy, co często niesie za sobą znacznie poważniejsze konsekwencje.

Nadejście komend głosowych i ekranów dotykowych wprowadziło nowoczesne pojazdy w nową erę sterowania. Tradycyjne gałki i przełączniki są zastępowane przez bardziej zaawansowane ekrany dotykowe i interfejsy głosowe. Ta transformacja wymaga skrupulatnego projektowania UX, jeśli nowe interfejsy mają być bezpieczne i łatwe w użyciu podczas jazdy.

Ekrany dotykowe i komendy głosowe nie tylko zwiększają dostępność interfejsów samochodowych, ale również rewolucjonizują sposób, w jaki użytkownicy interagują ze swoimi pojazdami. Zaprojektowane tak, by były proste i intuicyjne, interfejsy ekranów dotykowych wykorzystują modele interakcji między ludźmi, aby zapewnić łatwość użytkowania. Wprowadzenie ekranów dotykowych pojemnościowych umożliwiło obsługę gestów wielodotykowych, co z kolei znacząco poprawiło responsywność interfejsów pojazdów. Najnowocześniejsze ekrany integrują zaawansowane funkcjonalności, takie jak GPS, kamery cofania i sterowanie gestami, wynosząc doświadczenie w samochodzie na zupełnie nowy poziom.

Komendy głosowe znacząco przyczyniają się do minimalizowania rozproszenia uwagi kierowcy i wzmacniania bezpieczeństwa interfejsu samochodowego. Wśród licznych zmiennych, które projektanci muszą brać pod uwagę, zajmując się tym aspektem interfejsu, znajdują się zaburzenia mowy, drżący głos oraz osoby mówiące w drugim języku.

Przetwarzanie języka naturalnego sprawia, że komendy głosowe są bardziej przyjazne dla użytkownika, natomiast konwersacyjna sztuczna inteligencja usprawnia rozumienie i realizację złożonych żądań użytkowników. Integracja interfejsów głosowych (VUI) z istniejącymi interfejsami graficznymi (GUI) tworzy bardziej intuicyjne, całościowe doświadczenie dla kierowców.

Innym istotnym aspektem projektowania UX w motoryzacji jest zbieranie informacji zwrotnych, aby wykryć problemy, które ujawniają się tylko wtedy, gdy rzeczywiści użytkownicy korzystają z aplikacji lub systemu w prawdziwych sytuacjach. Opinie użytkowników mają fundamentalne znaczenie dla:

• zbierania wniosków w celu rozwiązania problemów;
• umożliwienia klientom poczucia, że są wysłuchani, co budowanie zaufania użytkownika do marki;
• wspierania firm w zdobywaniu bezcennych danych na temat obszarów wymagających poprawy. To niezbędny krok w dalszym doskonaleniu doświadczenia motoryzacyjnego.

Informacja zwrotna jest siłą napędową, która pomaga firmom zrozumieć mocne i słabe strony produktu. Dokładne testowanie interfejsów samochodowych z udziałem zróżnicowanej grupy użytkowników jest skuteczną metodą identyfikacji problemów z użytecznością i innych kwestii, które można rozwiązać jeszcze przed wprowadzeniem produktu na rynek.

Branża motoryzacyjna jest jednym z najbardziej dynamicznie rozwijających się sektorów gospodarki. Oznacza to, że projektanci UX nieustannie muszą stawiać czoła zmianom. Ich odpowiedzią jest skoncentrowanie się na:

• rozumieniu trendów rynkowych i regulacji środowiskowych, aby przewidzieć potrzeby, którym przyszłe projekty motoryzacyjne będą musiały odpowiadać;
• różnicach kulturowych klientów, preferencjach językowych i zachowaniach podczas jazdy;
• standaryzacji spersonalizowanych interfejsów w różnych modelach samochodów i u różnych producentów;
• zapewnieniu ochrony danych i cyberbezpieczeństwa dla wrażliwych informacji zbieranych przez spersonalizowane systemy.

Co przyniesie przyszłość? Wśród nieskończonych możliwości znajdują się ekrany dotykowe w samochodach wyposażone w zintegrowaną technologię rzeczywistości rozszerzonej, dostarczającą bardziej szczegółowych informacji o otoczeniu pojazdu. A to tylko jeden z przykładów tego, co może nas czekać.

Jedno jest pewne. Projektowanie pojazdów przyszłości oznacza wyważenie potrzeb klientów, standardów regulacyjnych i możliwości technologicznych.

Jak możemy wdrożyć UX w projektowaniu naszych pojazdów?
W projektowaniu motoryzacyjnym UX ma kluczowe znaczenie dla sposobu, w jaki użytkownicy będą korzystać z pojazdu i jego funkcji. Obejmuje to wizualne, dotykowe, słuchowe, emocjonalne, poznawcze i behawioralne aspekty doświadczenia użytkownika. Wymaga to głębokiego zrozumienia całego spektrum potrzeb i preferencji użytkowników, a także intuicyjnego układu elementów kontrolnych, łatwego dostępu do informacji i możliwości personalizacji.

Jakie są pięć elementów projektowania doświadczenia użytkownika w branży motoryzacyjnej?
Pięć elementów projektowania UX w branży motoryzacyjnej to projektowanie interfejsu użytkownika (UI), projektowanie interakcji, architektura informacji, testy użyteczności oraz założenia dotyczące dostępności.

1. Casper Kessels, The Rise of Touch Screens in Cars Explained, The Turn Signal
2. Interaction Design Foundation, What is User Centered Design (UCD)
3. Kate Kaplan, User Journeys vs. User Flows, NN/g Nielsen Norman Group
4. Microsoft Design, Inclusive 101 Guidebook
5. Nidhi Arora, Daniel Ensslen, Lars Fiedler, Wei Wei Liu, Kelsey Robinson, Eli Stein and Gustavo Schüler, The value of getting personalization right—or wrong—is multiplying, McKinsley & Company
6. Ramona Rejali, What are the biggest challenges in designing UX for automotive cultures and languages?, LinkedIn Collaborative Articles
7. Tawhid Khan, Mark A. Williams, Matthew Pitts, Cross-Cultural Differences in Automotive HMI Design: A Comparative Study Between UK and Indian Users’ Design Preferences, in: “JUX Journal of User Experience”, vol. 11, issue 2, pp 45-65
8. Thomas A. Dingus, Feng Guo, Suzie Lee, Jonathan F. Antin, Miguel Perez, Mindy Buchanan-King and Jonathan Hankey, Driver crash risk factors and prevalence evaluation using naturalistic driving data, William J. Horrey (ed.), PNAS, vol. 113, No. 10, pp. 2636–2641.
9. UXPin, VUI: Designing for Voice UI
10. Volker Grüntges, Alexander Matthey, Florian Peter and Jakob Stöber, “The new key to automotive success: Put customer experience in the driver’s seat”, McKinsley & Company
11. W3C, Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2
12. Yale University, User Journey Maps